Urlop wypoczynkowy w Niemczech – ile dni przysługuje pracownikowi?

Ile dni urlopu przysługuje przy pracy od poniedziałku do piątku? Co dzieje się z niewykorzystanym urlopem? Czy podczas Urlaub pracownik otrzymuje normalne wynagrodzenie? I co w sytuacji, gdy zachorujemy podczas wakacji?

Wyjaśniamy najważniejsze zasady dotyczące urlopu wypoczynkowego w Niemczech.

Ile dni urlopu przysługuje w Niemczech?

Podstawowe zasady dotyczące urlopu określa niemiecka ustawa Bundesurlaubsgesetz (BUrlG). Każdemu pracownikowi przysługuje płatny urlop wypoczynkowy.

Ustawowe minimum odpowiada czterem tygodniom urlopu w roku. Liczba dni zależy więc od tego, przez ile dni w tygodniu pracujemy.

Dlatego często spotykane stwierdzenie, że w Niemczech przysługują 24 dni urlopu, może być mylące. Ustawowe 24 dni odnoszą się do sześciodniowego tygodnia pracy. Przy typowej pracy od poniedziałku do piątku minimalny wymiar wynosi 20 dni w roku.

Dlaczego wiele osób w Niemczech ma 25 albo 30 dni urlopu?

Ustawowe minimum nie oznacza, że pracodawca nie może zaoferować pracownikowi większej liczby dni wolnych.

Wręcz przeciwnie – w wielu niemieckich firmach można spotkać 25, 28, a nawet 30 dni urlopu rocznie przy pięciodniowym tygodniu pracy.

Większy wymiar urlopu może wynikać z umowy o pracę, układu zbiorowego obowiązującego w danej branży lub wewnętrznych zasad przedsiębiorstwa.

Dlatego przed podpisaniem umowy warto sprawdzić zapis oznaczony jako Urlaubsanspruch lub Urlaubstage. To właśnie tam powinna znajdować się informacja o liczbie przysługujących dni urlopowych.

Czy urlop w Niemczech jest płatny?

Tak. Urlop wypoczynkowy w Niemczech jest płatny.

Pracownik korzystający z przysługującego mu urlopu otrzymuje wynagrodzenie. Nie jest więc tak, że wyjazd na dwutygodniowe wakacje oznacza utratę wynagrodzenia za ten okres.

W tym miejscu warto jednak odróżnić dwa niemieckie pojęcia: Urlaubsentgelt i Urlaubsgeld.

Urlaubsentgelt to wynagrodzenie należne pracownikowi za okres urlopu.

Urlaubsgeld to natomiast dodatkowe świadczenie urlopowe, które nie przysługuje automatycznie każdemu pracownikowi. Prawo do niego może wynikać np. z umowy o pracę, układu zbiorowego lub zasad obowiązujących w przedsiębiorstwie.

Kiedy pracownik nabywa pełne prawo do urlopu?

Pełne ustawowe prawo do rocznego urlopu pracownik uzyskuje po sześciu miesiącach trwania stosunku pracy.

Nie oznacza to jednak, że osoba rozpoczynająca nową pracę przez pierwsze pół roku w ogóle nie ma prawa do urlopu.

W określonych sytuacjach stosuje się urlop proporcjonalny. Za każdy pełny miesiąc zatrudnienia może przysługiwać 1/12 rocznego wymiaru urlopu.

Przykładowo osoba rozpoczynająca zatrudnienie w trakcie roku nie zawsze będzie miała od razu do dyspozycji cały roczny wymiar urlopu.

Urlop przy pracy na Teilzeit – ile dni przysługuje?

Osoby pracujące na Teilzeit, czyli w niepełnym wymiarze czasu pracy, również mają prawo do płatnego urlopu.

Kluczowe znaczenie ma jednak nie tylko liczba przepracowanych godzin, ale przede wszystkim liczba dni pracy w tygodniu.

Jeżeli ktoś pracuje przykładowo tylko po kilka godzin dziennie, ale od poniedziałku do piątku, liczba jego dni urlopowych nie musi być mniejsza tylko dlatego, że pracuje krócej każdego dnia.

Inaczej będzie w przypadku osoby pracującej np. trzy dni w tygodniu. Wówczas liczba dni urlopowych jest odpowiednio przeliczana.

Najważniejsze jest to, aby również pracownik zatrudniony na Teilzeit miał możliwość skorzystania z odpowiadającego mu okresu wypoczynku.

Czy pracodawca może odmówić urlopu w Niemczech?

Pracownik nie może po prostu zdecydować, że od jutra rozpoczyna Urlaub i nie pojawić się w pracy. Termin urlopu powinien zostać uzgodniony i zaakceptowany przez pracodawcę.

Jednocześnie pracodawca powinien uwzględniać życzenia urlopowe pracownika.

Odmowa może być uzasadniona między innymi pilnymi potrzebami przedsiębiorstwa albo sytuacją, w której w tym samym terminie urlop chce wykorzystać kilku pracowników, a z określonych względów pierwszeństwo powinny otrzymać inne osoby.

Dlatego szczególnie podczas wakacji szkolnych, świąt Bożego Narodzenia czy popularnych długich weekendów warto składać wniosek urlopowy odpowiednio wcześniej.

Czy pracodawca może narzucić termin urlopu?

W niektórych przedsiębiorstwach występuje tzw. Betriebsurlaub lub Betriebsferien, czyli okres, w którym firma albo jej część jest zamknięta, a pracownicy wykorzystują urlop.

Nie oznacza to jednak, że pracodawca może całkowicie dowolnie dysponować całym urlopem pracownika. Przy planowaniu urlopu należy uwzględniać również interesy i życzenia zatrudnionych.

Co się dzieje, jeśli zachoruję podczas urlopu?

To bardzo ważna zasada niemieckiego prawa pracy. Jeżeli pracownik zachoruje podczas urlopu, dni potwierdzone jako okres niezdolności do pracy nie są zaliczane do wykorzystanego urlopu.

Nie wystarczy jednak samo stwierdzenie, że podczas wakacji źle się czuliśmy. Niezdolność do pracy musi zostać odpowiednio potwierdzona.

Jeżeli więc podczas dwutygodniowego urlopu pracownik przez kilka dni jest oficjalnie niezdolny do pracy z powodu choroby, odpowiednio udokumentowane dni choroby nie powinny zostać potraktowane jako wykorzystane dni urlopowe.

Nie oznacza to jednak automatycznego przedłużenia trwających wakacji o kilka kolejnych dni. Termin wykorzystania pozostałego urlopu należy ustalić z pracodawcą.

Czy niewykorzystany urlop przechodzi na następny rok?

Co do zasady urlop powinien zostać wykorzystany w roku kalendarzowym, za który przysługuje.

Przeniesienie urlopu na kolejny rok jest możliwe w określonych sytuacjach, np. gdy przemawiają za tym pilne przyczyny związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa albo przyczyny leżące po stronie pracownika.

W przypadku przeniesienia urlopu zasadniczo powinien on zostać wykorzystany w pierwszych miesiącach kolejnego roku.

Temat utraty niewykorzystanego urlopu jest jednak bardziej złożony. Znaczenie ma m.in. to, czy pracodawca prawidłowo poinformował pracownika o przysługującym urlopie i możliwości jego utraty.

Nie warto więc automatycznie zakładać, że niewykorzystane dni po prostu znikają dokładnie 31 grudnia.

Co z urlopem podczas długiej choroby?

Długotrwała niezdolność do pracy nie oznacza automatycznie natychmiastowej utraty prawa do ustawowego urlopu.

W przypadku osób pozostających przez długi czas na zwolnieniu chorobowym obowiązują szczególne zasady wynikające również z orzecznictwa.

Dlatego sytuację osoby, która z powodu wielomiesięcznej lub długotrwałej choroby nie była w stanie wykorzystać urlopu, należy rozpatrywać inaczej niż zwykłe niewykorzystanie kilku dni wolnych przez zdrowego pracownika.

Czy można otrzymać pieniądze zamiast urlopu?

Podstawowym celem urlopu jest odpoczynek pracownika. Dlatego w trakcie normalnie trwającego zatrudnienia nie można po prostu zrezygnować z ustawowego urlopu i zażądać wypłacenia pieniędzy zamiast wolnego.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy stosunek pracy się kończy, a wykorzystanie pozostałego urlopu nie jest już możliwe.

Wówczas niewykorzystany urlop może podlegać rozliczeniu finansowemu. W języku niemieckim takie rozliczenie określane jest jako Urlaubsabgeltung.

Co dzieje się z urlopem po zmianie pracy?

Zmiana pracodawcy w trakcie roku nie oznacza automatycznie, że u każdego z nich można wykorzystać pełny roczny wymiar ustawowego urlopu.

Przy zakończeniu zatrudnienia pracodawca może wystawić Urlaubsbescheinigung, czyli zaświadczenie zawierające informacje dotyczące urlopu w danym roku.

Ma to zapobiegać sytuacji, w której pracownik otrzymałby podwójny ustawowy urlop za ten sam okres tylko dlatego, że w ciągu roku zmienił miejsce zatrudnienia.

Czy Minijob daje prawo do urlopu?

Tak. Osoby zatrudnione w ramach Minijob również mają prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego.

To, że ktoś pracuje tylko kilka godzin lub kilka dni w tygodniu, nie oznacza, że traci prawo do Urlaub.

Liczba dni urlopowych jest odpowiednio obliczana w zależności od liczby dni pracy w tygodniu.

Czy pracodawca może zadzwonić do pracownika podczas urlopu?

Urlop wypoczynkowy ma służyć regeneracji pracownika. Nie powinien być traktowany jak okres zwykłej pracy wykonywanej z hotelu, domu czy plaży.

Sam fakt posiadania telefonu służbowego nie oznacza automatycznie obowiązku ciągłego wykonywania zwykłych obowiązków podczas zatwierdzonego urlopu.

Jeżeli firma regularnie wymaga od pracownika wykonywania pracy podczas Urlaub, trudno mówić o prawdziwym wypoczynku. W konkretnych przypadkach znaczenie mogą mieć jednak stanowisko, umowa oraz okoliczności danej sytuacji.

Urlop w Niemczech – najważniejsze informacje

Każdy pracownik powinien znać kilka podstawowych zasad dotyczących urlopu w Niemczech.

Przy pięciodniowym tygodniu pracy ustawowe minimum wynosi 20 dni płatnego urlopu rocznie. Przy sześciodniowym tygodniu pracy są to 24 dni. Wiele przedsiębiorstw oferuje jednak pracownikom więcej – często 25, 28 lub 30 dni.

Urlop jest płatny, a pracownicy zatrudnieni na Teilzeit oraz Minijob również mają do niego prawo. Choroba potwierdzona podczas urlopu może natomiast sprawić, że dni niezdolności do pracy nie zostaną zaliczone jako wykorzystany Urlaub.

Warto przede wszystkim sprawdzić własną umowę o pracę. To właśnie ona – obok przepisów i ewentualnego układu zbiorowego – pozwoli ustalić, ile dni urlopu rzeczywiście przysługuje konkretnemu pracownikowi w Niemczech.