Czy niemiecki urząd skarbowy może sprawdzić polskie konto bankowe? Wielu Polaków nie zdaje sobie z tego sprawy

Nie zawsze tak jest. Polska i Niemcy uczestniczą w międzynarodowym systemie wymiany informacji podatkowych. W praktyce oznacza to, że część danych dotyczących zagranicznych rachunków finansowych może być przekazywana pomiędzy administracjami podatkowymi.

Nie oznacza to jednak, że pracownik niemieckiego Finanzamt może w dowolnym momencie zalogować się do polskiego banku i przeglądać wszystkie transakcje. Mechanizm działa inaczej.

Czy Finanzamt w Niemczech wie o polskim koncie?

Może otrzymać informacje dotyczące zagranicznego rachunku. Jednym z najważniejszych mechanizmów jest CRS – Common Reporting Standard, czyli wspólny standard automatycznej wymiany informacji o rachunkach finansowych.

System został stworzony między innymi po to, aby utrudnić ukrywanie dochodów i majątku za granicą tylko dlatego, że pieniądze znajdują się na rachunku prowadzonym w innym państwie.

Jeżeli osoba jest rezydentem podatkowym Niemiec i posiada rachunek podlegający raportowaniu w innym uczestniczącym państwie, informacje o takim rachunku mogą trafić do niemieckiej administracji podatkowej.

Jakie informacje mogą zostać przekazane?

Automatyczna wymiana informacji nie polega wyłącznie na przesłaniu komunikatu, że dana osoba „ma konto w Polsce”. Zakres raportowanych danych może być znacznie szerszy.

W zależności od rodzaju rachunku i konkretnej sytuacji przekazywane mogą być między innymi:

• imię i nazwisko właściciela rachunku,
• adres,
• państwo lub państwa rezydencji podatkowej,
• numer identyfikacji podatkowej,
• data i miejsce urodzenia,
• numer rachunku lub jego odpowiednik,
• dane instytucji finansowej prowadzącej rachunek,
• saldo lub wartość rachunku na koniec odpowiedniego okresu,
• w określonych przypadkach informacje o odsetkach, dywidendach i innych raportowanych dochodach.

Czy Finanzamt widzi każdą płatność kartą w Polsce?

To częste nieporozumienie. Automatyczna wymiana danych o rachunkach finansowych nie oznacza, że niemiecki urzędnik otrzymuje na bieżąco pełny podgląd polskiego rachunku i widzi każdą kawę kupioną kartą, wypłatę z bankomatu czy przelew wykonany poprzedniego dnia.

CRS nie jest systemem umożliwiającym Finanzamt bieżące śledzenie rachunku bankowego.

Przekazywane są określone informacje przewidziane przez przepisy. W przypadku postępowania podatkowego urząd może jednak zadawać dodatkowe pytania oraz żądać od podatnika dokumentów potrzebnych do wyjaśnienia konkretnej sprawy.

Mieszkam w Niemczech, ale mam konto w Polsce – czy to problem?

Nie. Samo posiadanie polskiego rachunku bankowego przez osobę mieszkającą w Niemczech nie jest zabronione.

Możesz posiadać rachunek w polskim banku, korzystać z niego podczas pobytu w Polsce, przechowywać na nim pieniądze czy wykonywać przelewy.

Problemem może być natomiast sytuacja, w której na zagranicznym rachunku pojawiają się dochody podlegające opodatkowaniu, które powinny zostać wykazane w Niemczech, ale podatnik ich nie zgłasza.

Polskie konto nie oznacza automatycznie polskich podatków

To bardzo ważna kwestia. O sposobie opodatkowania dochodu nie decyduje wyłącznie kraj, w którym znajduje się rachunek bankowy.

Jeżeli ktoś mieszka na stałe w Niemczech i jest tutaj rezydentem podatkowym, przy ustalaniu obowiązków podatkowych znaczenie mogą mieć również dochody uzyskiwane poza Niemcami.

Trzeba przy tym uwzględnić rodzaj dochodu oraz odpowiednie przepisy krajowe i umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Przykład: 20 000 euro oszczędności na polskim koncie

Załóżmy, że osoba mieszkająca w Niemczech posiada na polskim rachunku równowartość 20 000 euro.

Samo posiadanie takich oszczędności nie oznacza automatycznie, że od całej kwoty trzeba ponownie zapłacić podatek w Niemczech. Istotne jest przede wszystkim pochodzenie pieniędzy.

Jeżeli są to legalnie zgromadzone i prawidłowo rozliczone oszczędności, sam fakt przechowywania ich w Polsce nie tworzy automatycznie nowego dochodu.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy na rachunek regularnie wpływają niezgłoszone dochody z działalności gospodarczej, najmu, inwestycji lub innych źródeł.

A co z odsetkami z polskiego konta?

Posiadanie kapitału oraz uzyskiwanie z niego dochodu to dwie różne rzeczy.

Jeżeli pieniądze znajdują się przykładowo na lokacie lub oprocentowanym rachunku i bank wypłaca odsetki, mogą pojawić się obowiązki podatkowe. Osoba będąca rezydentem podatkowym Niemiec powinna ustalić, w jaki sposób taki zagraniczny dochód należy uwzględnić w niemieckim rozliczeniu.

Nie należy zakładać, że skoro polski bank potrącił już określony podatek, sprawa automatycznie jest zakończona również z perspektywy niemieckiego prawa podatkowego.

Czy Finanzamt może zapytać, skąd mam pieniądze?

Tak. Jeżeli w trakcie postępowania pojawią się rozbieżności albo urząd będzie potrzebował dodatkowych informacji do ustalenia prawidłowej wysokości podatku, podatnik może zostać poproszony o wyjaśnienia lub przedstawienie dokumentów.

W zależności od sytuacji przydatne mogą być między innymi:

• wyciągi bankowe,
• umowy sprzedaży,
• umowy darowizny,
• dokumenty dotyczące spadku,
• potwierdzenia wynagrodzenia,
• dokumenty dotyczące działalności gospodarczej,
• rozliczenia podatkowe z Polski,
• potwierdzenia wcześniejszych przelewów pomiędzy własnymi rachunkami.

Czy przelew z własnego polskiego konta do Niemiec jest dochodem?

Nie należy automatycznie traktować każdego przelewu jako nowego dochodu.

Jeżeli przesyłasz własne, wcześniej zgromadzone pieniądze ze swojego rachunku w Polsce na własny rachunek w Niemczech, sam transfer pieniędzy pomiędzy rachunkami zasadniczo nie powoduje, że ta sama kwota nagle staje się ponownie zarobkiem.

W razie pytań urzędu trzeba jednak móc wykazać, skąd środki pochodziły.

Czy zamknięcie polskiego konta rozwiązuje problem?

Nie należy wychodzić z takiego założenia. Automatyczna wymiana informacji dotyczy danych raportowanych za określone okresy, a zamknięcie rachunku nie powoduje automatycznego usunięcia historii dotyczącej wcześniejszych lat.

Jeżeli problem dotyczy niezgłoszonego dochodu z przeszłości, samo zamknięcie konta nie zmienia obowiązków podatkowych.

Dlaczego polski bank pyta o rezydencję podatkową?

Właśnie międzynarodowa wymiana informacji jest jednym z powodów, dla których bank może poprosić klienta o wskazanie kraju rezydencji podatkowej oraz numeru identyfikacji podatkowej.

Dla osoby mieszkającej od lat w Niemczech pytanie polskiego banku o niemiecką rezydencję podatkową nie powinno więc być zaskoczeniem.

Czy można „ukryć” pieniądze przed Finanzamt na polskim koncie?

Traktowanie zagranicznego rachunku jako sposobu na ukrywanie dochodów jest obecnie bardzo ryzykownym założeniem.

Międzynarodowa automatyczna wymiana informacji została wprowadzona właśnie po to, aby administracje podatkowe mogły otrzymywać informacje dotyczące rachunków finansowych swoich rezydentów znajdujących się w innych państwach.

To, że rachunek znajduje się kilkaset kilometrów od niemieckiej granicy i został otwarty w polskim banku, nie oznacza więc, że z punktu widzenia niemieckiej administracji podatkowej jest całkowicie niewidoczny.

Najważniejsze: konto w Polsce jest legalne, ukrywanie dochodów to inna sprawa

Polacy mieszkający w Niemczech nie muszą zamykać swoich polskich rachunków tylko dlatego, że przeprowadzili się za granicę. Posiadanie konta w Polsce jest czymś zupełnie innym niż ukrywanie przed Finanzamt dochodów, które powinny zostać wykazane.

Jeżeli na polskim rachunku znajdują się wyłącznie wcześniej zgromadzone, legalne oszczędności, sytuacja wygląda inaczej niż w przypadku regularnego otrzymywania nieujawnionych dochodów.

W przypadku większych kwot, zagranicznych inwestycji, dochodów z najmu, działalności gospodarczej czy skomplikowanej sytuacji związanej z rezydencją podatkową warto skonsultować konkretny przypadek z doradcą podatkowym (Steuerberater).